Türkiye Suç AtlasıKısa cevap
TÜİK'in cezaevine giren hükümlü tabloları ili iki ayrı tanımla verir: suçun işlendiği il ve hükümlünün ikamet ili. 2020'de Türkiye toplamı iki tabloda da 258.401 kayıttır. İşlendiği il kaydının ikamet ili kaydına oranı en yüksek Edirne'de (1,52), en düşük Diyarbakır'da (0,73); Aydın'da 1,01. Aydın iki tanımda da 100 bin kişiye en çok kayıt düşen ildir. Bu sayılar suç sayısını değil, cezaevine hükümlü olarak giriş kaydını ölçer.
İki tablo, aynı kayıtlar
TÜİK'in Ceza İnfaz Kurumu İstatistikleri 2020 bülteninde (sayı 37202, 2 Kasım 2021) yıl içinde cezaevine hükümlü olarak giren kayıtlar il düzeyinde iki kez sayılır:
- Suçun işlendiği ile göre: kayıt, fiilin işlendiği ile yazılır. Atlasın hükümlü katmanı bu tabloyu kullanır.
- Hükümlünün daimi ikametgah iline göre: kayıt, hükümlünün ikamet ettiği ile yazılır. Sosyal medyada dolaşan “TÜİK suç oranı” listesi bu tablodan hesaplanmıştır (listedeki sayılar nereden geliyor?).
İki tabloda da il, hükümlünün girdiği cezaevinin ya da hükmü veren mahkemenin ili değildir. Tablolar kişileri birbirine eşlemez; yalnız her ildeki toplam sayıyı verir. İkamet ili tablosu 2011-2020 yıllarını kapsar; TÜİK bu tabloları 2020'den sonra yayımlamadı.
Türkiye toplamı iki tabloda aynı mı?
Evet. Türkiye toplamı iki tabloda her yıl aynıdır. 2020'de iki tabloda da 258.401 giriş kaydı var. Fark, 81 ile yazılamayan kayıtlardadır: suçun işlendiği il tablosunda ili bilinmeyen ya da yabancı ülkede işlenen fiil 2020'de 30 kayıt, ikamet ili tablosunda ikamet ili bilinmeyen 4.830 kayıttır. Bu yüzden 81 ilin toplamı işlendiği il tablosunda 258.371, ikamet ili tablosunda 253.571 olur.
| Yıl | Türkiye, suçun işlendiği il tablosu | Türkiye, ikamet ili tablosu | İli bilinmeyen ya da yabancı ülke (işlendiği il) | İkamet ili bilinmeyen |
|---|---|---|---|---|
| 2011 | 80.096 | 80.096 | 0 | 169 |
| 2012 | 115.505 | 115.505 | 9 | 3.445 |
| 2013 | 161.711 | 161.711 | 0 | 2.031 |
| 2014 | 170.733 | 170.733 | 2 | 2.559 |
| 2015 | 168.726 | 168.726 | 0 | 3.168 |
| 2016 | 187.730 | 187.730 | 11 | 904 |
| 2017 | 215.761 | 215.761 | 34 | 4.205 |
| 2018 | 266.889 | 266.889 | 33 | 2.896 |
| 2019 | 281.605 | 281.605 | 45 | 4.670 |
| 2020 | 258.401 | 258.401 | 30 | 4.830 |
İşlendiği il ÷ ikamet ili: oran ne gösterir?
Her il için 2020'de suçun işlendiği il olarak yazılan kayıt, aynı ilin ikamet ili olarak yazılan kaydına bölündü. Oran 1'den büyükse ilde işlenen fiillerden cezaevine giren kayıt, o ilde ikamet eden hükümlülerin kaydından fazladır; 1'den küçükse azdır. İki sayı arasındaki fark, başka illerde ikamet edenlerin bu ilde işlenen fiillerden giren kaydı ile bu ilde ikamet edenlerin başka illerde işlenen fiillerden giren kaydı arasındaki farktan ve ili bilinmeyen kayıtlardan oluşur. Tablolar kişileri eşlemediği için bu grupların büyüklüğü ayrı ayrı bilinmez.
Oran 38 ilde 1'den büyük, 43 ilde 1'den küçük. 81 ilin toplamında oran 1,02, yani 1'in biraz üstünde: ikamet ili bilinmeyen 4.830 kayıt hiçbir ile yazılmamıştır. Kayıt sayısı küçük illerde birkaç kayıtlık fark oranı belirgin biçimde değiştirir. Harita sınıfları, tabloda gösterilen iki ondalıklı orana göre atanır.
Oran bir ilde neden yüksek ya da düşük olduğunu göstermez; bu sayfa nedensellik iddiası taşımaz.
0,90'dan az (10 il) 0,90-1,00 (33 il) 1,00-1,10 (23 il) 1,10-1,20 (12 il) 1,20 ve üstü (3 il)
Oranı en yüksek ve en düşük 10 il
2020'de cezaevine giren hükümlü kaydı. Oran: suçun işlendiği il kaydı ÷ ikamet ili kaydı.
Oranı en yüksek 10 il
“Aydın'da suç oranı neden yüksek?”
Bu soruda geçen sayılar suç sayısını değil, cezaevine hükümlü olarak giriş kaydını ölçer. Aydın iki tanımda da üst sıradadır: Aydın'ın 2020'de 100 bin kişiye düşen kaydı suçun işlendiği ile göre 509,9 ile 81 il içinde 1. sırada; aynı kayıtlar hükümlünün ikamet iline göre sayılınca 503,0 ile yine 1. sırada. İki sayı birbirine yakındır: Aydın'da suçun işlendiği il olarak 5.706, ikamet ili olarak 5.629 kayıt var; oran 1,01 (81 il içinde 35. sıra). Aydın'ın üst sırada görünmesi hangi tablonun seçildiğine bağlı değildir.
Bu tablolar Aydın'da kaydın neden yüksek olduğunu açıklamaz. Dolaşan listede Aydın için verilen 970 ise yalnız erkek hükümlüleri erkek nüfusa bölen bir hesaptan çıkar; ayrıntı: “TÜİK suç oranı” listesi.
Oranın iki ucu: Edirne'de suçun işlendiği il olarak 2.069, ikamet ili olarak 1.362 kayıt var; oran 1,52 (81 il içinde 1. sıra). Diyarbakır'da suçun işlendiği il olarak 4.186, ikamet ili olarak 5.737 kayıt var; oran 0,73 (81 il içinde 81. sıra).
81 il tablosu
2020. Varsayılan sıra: oran, en yüksekten en düşüğe. Sıralarda 1 = en yüksek değer. İki 100 bin kişiye sütununda payda aynıdır (atlasın 2020 il nüfusu); yalnız kaydın hangi ile yazıldığı değişir. Sütun başlığına tıklayarak yeniden sıralayabilirsiniz.
| Plaka | İl | İşlendiği il kaydı | İkamet ili kaydı | Oran | Oran sırası | 100 bin kişiye, işlendiği il | Sıra | 100 bin kişiye, ikamet ili | Sıra |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Türkiye | 258.401 | 258.401 | 1,00 | – | 309,0 | – | 309,0 | – | |
| 22 | Edirne | 2.069 | 1.362 | 1,52 | 1. | 507,4 | 2. | 334,0 | 28. |
| 24 | Erzincan | 575 | 458 | 1,26 | 2. | 245,3 | 59. | 195,4 | 73. |
| 25 | Erzurum | 1.787 | 1.474 | 1,21 | 3. | 235,7 | 64. | 194,4 | 74. |
| 11 | Bilecik | 852 | 716 | 1,19 | 4. | 389,5 | 19. | 327,4 | 31. |
| 5 | Amasya | 1.409 | 1.211 | 1,16 | 5. | 420,0 | 10. | 361,0 | 22. |
| 14 | Bolu | 1.239 | 1.072 | 1,16 | 6. | 393,6 | 18. | 340,5 | 27. |
| 58 | Sivas | 2.168 | 1.883 | 1,15 | 7. | 340,9 | 29. | 296,1 | 42. |
| 8 | Artvin | 487 | 424 | 1,15 | 8. | 287,3 | 47. | 250,1 | 58. |
| 17 | Çanakkale | 1.887 | 1.652 | 1,14 | 9. | 348,4 | 28. | 305,1 | 41. |
| 48 | Muğla | 4.483 | 3.953 | 1,13 | 10. | 448,0 | 8. | 395,0 | 11. |
| 32 | Isparta | 2.164 | 1.913 | 1,13 | 11. | 491,5 | 4. | 434,5 | 5. |
| 7 | Antalya | 12.840 | 11.455 | 1,12 | 12. | 503,9 | 3. | 449,5 | 3. |
| 36 | Kars | 699 | 627 | 1,11 | 13. | 245,3 | 58. | 220,1 | 69. |
| 34 | İstanbul | 41.266 | 37.235 | 1,11 | 14. | 266,9 | 52. | 240,8 | 63. |
| 15 | Burdur | 1.091 | 995 | 1,10 | 15. | 408,5 | 14. | 372,5 | 19. |
| 42 | Konya | 7.960 | 7.299 | 1,09 | 16. | 353,8 | 25. | 324,4 | 33. |
| 51 | Niğde | 1.449 | 1.331 | 1,09 | 17. | 400,2 | 15. | 367,6 | 21. |
| 35 | İzmir | 19.729 | 18.308 | 1,08 | 18. | 448,9 | 7. | 416,6 | 9. |
| 13 | Bitlis | 665 | 623 | 1,07 | 19. | 189,5 | 73. | 177,5 | 78. |
| 79 | Kilis | 596 | 559 | 1,07 | 20. | 417,4 | 11. | 391,5 | 13. |
| 67 | Zonguldak | 1.936 | 1.818 | 1,06 | 21. | 327,5 | 31. | 307,5 | 39. |
| 40 | Kırşehir | 742 | 697 | 1,06 | 22. | 305,3 | 37. | 286,8 | 48. |
| 23 | Elazığ | 1.796 | 1.690 | 1,06 | 23. | 305,5 | 36. | 287,4 | 46. |
| 6 | Ankara | 13.812 | 13.038 | 1,06 | 24. | 243,9 | 60. | 230,2 | 66. |
| 50 | Nevşehir | 1.132 | 1.081 | 1,05 | 25. | 371,2 | 20. | 354,5 | 24. |
| 38 | Kayseri | 5.890 | 5.663 | 1,04 | 26. | 414,4 | 12. | 398,4 | 10. |
| 70 | Karaman | 1.151 | 1.107 | 1,04 | 27. | 451,5 | 6. | 434,3 | 6. |
| 1 | Adana | 8.211 | 7.905 | 1,04 | 28. | 363,5 | 23. | 350,0 | 25. |
| 39 | Kırklareli | 1.447 | 1.400 | 1,03 | 29. | 400,0 | 16. | 387,0 | 15. |
| 75 | Ardahan | 249 | 241 | 1,03 | 30. | 258,9 | 54. | 250,6 | 57. |
| 62 | Tunceli | 229 | 222 | 1,03 | 31. | 274,4 | 49. | 266,0 | 55. |
| 64 | Uşak | 1.586 | 1.547 | 1,03 | 32. | 429,3 | 9. | 418,7 | 8. |
| 20 | Denizli | 5.035 | 4.954 | 1,02 | 33. | 483,7 | 5. | 475,9 | 2. |
| 57 | Sinop | 705 | 695 | 1,01 | 34. | 325,7 | 32. | 321,1 | 35. |
| 9 | Aydın | 5.706 | 5.629 | 1,01 | 35. | 509,9 | 1. | 503,0 | 1. |
| 77 | Yalova | 802 | 793 | 1,01 | 36. | 290,5 | 43. | 287,3 | 47. |
| 16 | Bursa | 8.975 | 8.886 | 1,01 | 37. | 289,3 | 45. | 286,5 | 49. |
| 10 | Balıkesir | 4.897 | 4.857 | 1,01 | 38. | 394,8 | 17. | 391,6 | 12. |
| 19 | Çorum | 1.671 | 1.686 | 0,99 | 39. | 315,2 | 35. | 318,0 | 37. |
| 74 | Bartın | 579 | 586 | 0,99 | 40. | 291,0 | 42. | 294,5 | 43. |
| 61 | Trabzon | 2.099 | 2.132 | 0,98 | 41. | 258,5 | 55. | 262,6 | 56. |
| 12 | Bingöl | 559 | 568 | 0,98 | 42. | 198,4 | 70. | 201,6 | 71. |
| 37 | Kastamonu | 1.024 | 1.043 | 0,98 | 43. | 272,1 | 50. | 277,1 | 52. |
| 31 | Hatay | 4.018 | 4.119 | 0,98 | 44. | 242,1 | 61. | 248,2 | 60. |
| 3 | Afyonkarahisar | 2.660 | 2.742 | 0,97 | 45. | 361,0 | 24. | 372,1 | 20. |
| 76 | Iğdır | 642 | 663 | 0,97 | 46. | 318,9 | 34. | 329,3 | 29. |
| 59 | Tekirdağ | 3.021 | 3.138 | 0,96 | 47. | 279,4 | 48. | 290,3 | 44. |
| 73 | Şırnak | 854 | 891 | 0,96 | 48. | 158,8 | 79. | 165,7 | 80. |
| 26 | Eskişehir | 2.697 | 2.819 | 0,96 | 49. | 303,4 | 39. | 317,2 | 38. |
| 43 | Kütahya | 1.533 | 1.603 | 0,96 | 50. | 265,8 | 53. | 278,0 | 51. |
| 44 | Malatya | 1.900 | 1.988 | 0,96 | 51. | 235,7 | 63. | 246,6 | 61. |
| 30 | Hakkari | 506 | 530 | 0,95 | 52. | 180,4 | 75. | 188,9 | 76. |
| 56 | Siirt | 553 | 580 | 0,95 | 53. | 167,0 | 78. | 175,2 | 79. |
| 33 | Mersin | 6.818 | 7.205 | 0,95 | 54. | 364,8 | 22. | 385,6 | 16. |
| 27 | Gaziantep | 6.070 | 6.418 | 0,95 | 55. | 288,9 | 46. | 305,5 | 40. |
| 45 | Manisa | 5.960 | 6.326 | 0,94 | 56. | 410,9 | 13. | 436,1 | 4. |
| 54 | Sakarya | 3.346 | 3.559 | 0,94 | 57. | 320,9 | 33. | 341,3 | 26. |
| 55 | Samsun | 4.970 | 5.297 | 0,94 | 58. | 366,5 | 21. | 390,6 | 14. |
| 60 | Tokat | 1.517 | 1.617 | 0,94 | 59. | 253,7 | 57. | 270,5 | 53. |
| 53 | Rize | 1.145 | 1.226 | 0,93 | 60. | 332,5 | 30. | 356,0 | 23. |
| 52 | Ordu | 2.057 | 2.208 | 0,93 | 61. | 270,2 | 51. | 290,0 | 45. |
| 2 | Adıyaman | 920 | 996 | 0,92 | 62. | 145,5 | 81. | 157,5 | 81. |
| 81 | Düzce | 1.399 | 1.518 | 0,92 | 63. | 353,6 | 26. | 383,6 | 17. |
| 4 | Ağrı | 1.228 | 1.337 | 0,92 | 64. | 229,3 | 66. | 249,7 | 59. |
| 80 | Osmaniye | 1.648 | 1.802 | 0,91 | 65. | 300,4 | 40. | 328,5 | 30. |
| 28 | Giresun | 1.339 | 1.468 | 0,91 | 66. | 298,4 | 41. | 327,2 | 32. |
| 69 | Bayburt | 143 | 157 | 0,91 | 67. | 174,6 | 77. | 191,7 | 75. |
| 66 | Yozgat | 1.070 | 1.176 | 0,91 | 68. | 255,3 | 56. | 280,6 | 50. |
| 78 | Karabük | 705 | 776 | 0,91 | 69. | 289,4 | 44. | 318,5 | 36. |
| 65 | Van | 2.314 | 2.553 | 0,91 | 70. | 201,3 | 69. | 222,1 | 68. |
| 46 | Kahramanmaraş | 2.452 | 2.710 | 0,90 | 71. | 209,9 | 67. | 232,0 | 65. |
| 18 | Çankırı | 366 | 410 | 0,89 | 72. | 190,2 | 72. | 213,1 | 70. |
| 41 | Kocaeli | 4.725 | 5.321 | 0,89 | 73. | 236,6 | 62. | 266,4 | 54. |
| 47 | Mardin | 1.499 | 1.693 | 0,89 | 74. | 175,4 | 76. | 198,1 | 72. |
| 49 | Muş | 651 | 752 | 0,87 | 75. | 158,3 | 80. | 182,9 | 77. |
| 63 | Şanlıurfa | 4.041 | 4.716 | 0,86 | 76. | 191,0 | 71. | 223,0 | 67. |
| 29 | Gümüşhane | 288 | 338 | 0,85 | 77. | 203,2 | 68. | 238,5 | 64. |
| 68 | Aksaray | 1.481 | 1.832 | 0,81 | 78. | 350,1 | 27. | 433,1 | 7. |
| 71 | Kırıkkale | 848 | 1.049 | 0,81 | 79. | 304,3 | 38. | 376,4 | 18. |
| 72 | Batman | 1.153 | 1.513 | 0,76 | 80. | 185,9 | 74. | 243,9 | 62. |
| 21 | Diyarbakır | 4.186 | 5.737 | 0,73 | 81. | 234,7 | 65. | 321,7 | 34. |
Bu sayılar neyi ölçer?
Kaynaklar ve yöntem
- TÜİK, Ceza İnfaz Kurumu İstatistikleri 2020 (sayı 37202, 2 Kasım 2021): bülten ve istatistiksel tablolar. Tablolar: “İBBS 3. Düzeyde, Suç Türü ve Suçun İşlendiği İle Göre Ceza İnfaz Kurumuna Giren Hükümlüler” ve “İBBS 3. Düzeyde, Daimi İkametgah ve Suç Türüne Göre Ceza İnfaz Kurumuna Giren Hükümlüler”, 2011-2020.
- Ölçü: yıl içinde hükümlü olarak ceza infaz kurumuna giriş kaydı; kişi değil kayıt. Birden fazla fiilde en ağır cezalı olan esas alınır. Kadın ve erkek toplamı kullanıldı.
- Oran: suçun işlendiği il kaydı ÷ ikamet ili kaydı, tam sayılarla bölünüp iki ondalığa yuvarlandı (yarım yukarı). 100 bin kişiye değerlerde payda atlasın 2020 il nüfusudur (TÜİK Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi; yöntem ve sınırlar).
- Sıra: 81 il içinde, 1 = en yüksek değer; tam eşitlikte aynı sıra.
- Denetim: her yıl ikamet ili tablosunda 81 il ile ikamet ili bilinmeyen kayıtların toplamı, işlendiği il tablosunda 81 il ile ili bilinmeyen ve yabancı ülke kayıtlarının toplamı Türkiye toplamına eşittir; sayfadaki her sayı veri dosyalarından ayrıca yeniden hesaplanır.
İlgili sayfalar: “TÜİK suç oranı” listesi: sayılar nereden geliyor? · Sık sorulan sorular · “En güvenli şehirler” listeleri neyi ölçüyor? · Giren hükümlü: 81 il sıralaması (2020) · Hükümlü kaydı 2010-2020