Üç katman, üç ayrı ölçüm
Sitedeki sayılar üç ayrı resmi kaynaktan gelir. Her katmanın neyi ölçtüğü aşağıdaki notlardadır; kaynak, gösterge tanımı, sınırlar ve doğrulama ayrıntısı bunların altında katman katman verilmiştir. Katmanlar farklı şeyleri ölçer; sayıları birbirine eklenmez ve birbiriyle karşılaştırılmaz.
Katman katman: kaynak, gösterge, sınır ve doğrulama
Katman 1 · Hükümlüler (TÜİK, 2007-2020)
Kaynak
TÜİK, Ceza İnfaz Kurumu İstatistikleri, "suç türü ve suçun işlendiği ile göre ceza infaz kurumuna giren hükümlüler" tablosu (2011-2020) ve 2007-2010 için TÜİK'in biruni veritabanında aynı istatistiğin "suçun işlendiği ile göre" il × suç türü ve il × cinsiyet kırılımları. Nüfus: TÜİK Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS), yıl sonu il nüfusu. İl sınırları: Natural Earth (kamu malı).
Göstergeler
- 100 bin kişiye hükümlü = hükümlü giriş kaydı / il nüfusu × 100.000.
- Suç türü endeksi = o suçun ilin hükümlüleri içindeki payı / aynı suçun Türkiye'deki payı. 1,00 Türkiye ortalamasıdır; 1,50 o suçun ilde %50 daha ağırlıklı olduğunu gösterir. Endeks ilin suç bileşimini anlatır, düzeyini değil.
- İlde o suçtan 10'dan az kayıt varsa endeks haritada gri gösterilir; küçük sayılarla oran yanıltıcıdır.
Sınırlar
- Birim kişi değil giriş kaydıdır; aynı kişi yıl içinde birden çok kez sayılabilir.
- Birden fazla suçtan hükümlülerde yalnız en ağır cezayı gerektiren suç sayılır.
- Suç tarihi ile cezaevine giriş arasında yıllar olabilir; veri o yılın suçlarını değil o yıl infaza başlanan hükümleri gösterir.
- Adli para cezası, erteleme, hükmün açıklanmasının geri bırakılması ve beraatle biten dosyalar görünmez. Kolluk ve savcılık uygulamalarındaki il farkları sonuçlara yansır.
- Turizm ve mevsimlik nüfus alan illerde (örneğin kıyı illeri) ikamet nüfusuna oranlamak oranı yükseltir.
- 2020 değerleri salgın ve 7242 sayılı infaz düzenlemesinden etkilenmiştir. TÜİK bu seriyi 2020'den sonra yayımlamamıştır.
- 2007-2012'de suç sınıflaması farklıdır (21-22 tür); tehdit, mala zarar verme, görevi yaptırmamak için direnme ve ailenin korunması tedbirine aykırılık 2013'ten önce ayrı verilmez. "Çek kanunlarına muhalefet" yalnız 2011-2012'de ayrı verilir.
- 2007 öncesi için il nüfusu (ADNKS) bulunmadığından seri 2007'de başlar. TÜİK veritabanında 2000-2006 il verisi de vardır; 2006 öncesinde suç türleri eski Türk Ceza Kanunu'na göre sınıflandığı için bugünkü türlerle karşılaştırılamaz.
Doğrulama
Her yıl için 81 il, ili bilinmeyen ve yurt dışı satırlarının toplamı TÜİK'in Türkiye toplamıyla; her ilin suç türleri toplamı il toplamıyla birebir karşılaştırılmıştır. 2020 Türkiye toplamı (258.401) TÜİK haber bülteniyle aynıdır. 2007-2010 değerleri veritabanının iki ayrı kesitinden (il × cinsiyet, il × suç türü) alınıp birbiriyle karşılaştırıldı; veritabanının 2011 değerleri tabloyla 81 ilde birebir aynıdır. 2009'da iki kesit arasında 12 kayıtlık fark vardır; toplam olarak suç türleri toplamı kullanıldı.
Katman 2 · Adalet istatistikleri (Adalet Bakanlığı, 2009-2021)
Kaynak
T.C. Adalet Bakanlığı Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü, Adalet İstatistikleri yıllıkları (2009-2021 baskıları), il düzeyindeki (İBBS 3) tablolar: Cumhuriyet başsavcılıkları soruşturma evresi iş durumu; faili meçhul olup daimi aramaya alınan dosyalar; mahkeme türüne göre ceza mahkemelerindeki dava sayısı; il ve ilçelere göre ağır ceza mahkemelerindeki dava sayısı; ceza mahkemelerine açılan davalardaki suç sayısı. Nüfus: TÜİK ADNKS.
Göstergeler
- Soruşturma dosyası: ildeki başsavcılıklara yıl içinde gelen soruşturma dosyası (önceki yıldan devredenler hariç).
- Ceza davası (ağır ceza dışı): asliye ceza, sulh ceza (2014'te kaldırılana kadar), çocuk, çocuk ağır ceza, fikri ve sınai haklar ceza ile icra ceza mahkemelerine yıl içinde gelen dava. İcra ceza dosyaları icra-iflas hukukundan doğar; klasik anlamda suç davası sayılmaz ama kaynakta ayrıştırılmadan toplanabildiği için dahildir.
- Ağır ceza davası: ildeki (merkez ve ilçe) ağır ceza mahkemelerine yıl içinde gelen dava. 2009-2021. 2009-2013 yıllarında TMK 10. madde ile görevli (özel yetkili) ağır ceza mahkemelerinin davaları dahil değildir: bu mahkemeler yalnız 11 ilde kurulu ve birden çok ile bakan bölgesel yetkiliydi, yıllıkta ayrı tabloda verilir (2013'te Türkiye'de 13.044 dava). 2014'te kaldırıldılar ve davaları genel ağır ceza mahkemelerine geçti; 2013-2014 arasındaki sıçramanın bir bölümü bundandır.
- Açılan davalardaki suç: yıl içinde ceza mahkemelerine açılan davalarda yer alan suç sayısı. Bir davada birden çok suç ve sanık olabilir; birim dosya ya da kişi değildir. 2010-2021.
- Faili meçhul dosya: faili bulunamadığı için yıl içinde daimi aramaya alınan soruşturma dosyası.
- Hepsi il nüfusuna bölünüp 100.000 ile çarpılır.
Sınırlar
- Seri 2021'de biter. Bakanlık 2022 yıllığından itibaren il düzeyinde sayı yayımlamıyor; yalnız 12 bölge (İBBS 1) tabloları ve "ilde ilk sırayı alan suç" haritaları var.
- İl, savcılığın ya da mahkemenin bulunduğu ildir; hükümlü katmanındaki "suçun işlendiği il" ile aynı şey değildir. Yetki kuralları ve özel yetkili mahkemeler bazı dosyaları başka ile taşır.
- Dosya sayısı iş yükünü gösterir: şikâyet eğilimi, kolluk yoğunluğu, birleştirme-ayırma uygulamaları ve kayıt sistemi değişiklikleri sayıyı etkiler. Aynı olay hem soruşturma hem dava hem suç sayısında görünür; göstergeler birbirine eklenmez.
- İl düzeyinde suç türü kırılımı yoktur; şüpheli ya da sanık sayısı da il düzeyinde verilmez.
- 2014'te sulh ceza mahkemeleri kaldırıldı, 2016 sonrası olağanüstü hâl dönemi ve 2020 salgını seriyi etkiler. Yıllıklar sonraki baskılarda geriye dönük düzeltilebilir; burada her yılın kendi baskısı kullanıldı.
- Turizm ve mevsimlik nüfus alan illerde ikamet nüfusuna oranlamak oranı yükseltir.
Doğrulama
Tablolar PDF'ten betikle çıkarıldı. Her yıl ve her sütunda 81 il toplamı yıllıktaki Türkiye satırıyla birebir eşittir; her satırda toplam = devreden + yıl içinde gelen (+ bozularak gelen) dengesi sağlanır. PDF'te boş bırakılmış altı hücre, bu iki denetimi birlikte sağlayan tek değer olan sıfırla tamamlandı. 2009-2013 baskılarında ağır ceza tablosu, TMK 10. madde mahkemeleri tablosuyla aynı sayfada başlar; yalnız İBBS 3 tablosu okundu ve aynı denetimlerden geçti.
Katman 3 · Trafik kazaları (TÜİK, 2012-2025)
Kaynak
TÜİK, Karayolu Trafik Kaza İstatistikleri, "İllere göre trafik kaza, ölü ve yaralı sayısı" (TÜİK veri tarayıcısı, 2015-2025); yaralı ve ölümlü yaralanmalı kaza için 2012-2014 değerleri TÜİK'in biruni veritabanındaki aynı istatistikten (Trafik Kaza İstatistikleri, il düzeyi). TÜİK'e göre veriler İçişleri Bakanlığı İçişleri Veri Merkezi (İVME) üzerinden Emniyet Genel Müdürlüğü ve Jandarma Genel Komutanlığının idari kayıtlarından derlenir. 2025'te Kahramanmaraş ve Şanlıurfa değerleri veri tarayıcısında bulunmadığından TÜİK'in 2025 haber bültenindeki (58133) il tablosundan alındı. Nüfus: TÜİK ADNKS.
Göstergeler
- Ölü (2015-2025): kaza yerinde ölenler ile kazada yaralanıp sağlık kuruluşuna kaldırıldıktan sonra kazanın etkisiyle 30 gün içinde ölenler.
- Yaralı (2012-2025): ölümlü ya da yaralanmalı kazalarda yaralanan kişi.
- Ölümlü yaralanmalı kaza (2012-2025): en az bir kişinin öldüğü ya da yaralandığı kaza (olay sayısı).
- Toplam kaza (2015-2025): yalnız maddi hasarlı kazalar dahil tüm kazalar. TÜİK'e göre tarafların kendi aralarında anlaşarak tutanak düzenlediği maddi hasarlı kazalar da bu sayıya girer.
- Hepsi il nüfusuna bölünüp 100.000 ile çarpılır.
Sınırlar
- İl, kazanın olduğu ildir; ölen ya da yaralananın ikamet ettiği il değildir. Transit karayolu geçen ve turizm trafiği yoğun illerde ikamet nüfusuna oranlamak oranı yükseltir.
- Ölü göstergesi 2015'te başlar: TÜİK 2015'ten önce yalnız kaza yerinde ölenleri sayıyordu (2014'te Türkiye'de 3.524); 30 gün içinde ölenler 2015'ten itibaren dahildir (2015'te 7.530). Önceki yıllar eklenseydi 2015'te yöntemden kaynaklanan bir sıçrama görünecekti. Toplam kaza il düzeyinde 2015'ten önce bulunamadı.
- Yaralı ve ölümlü yaralanmalı kaza 2012'de başlar; veritabanında il düzeyinde daha eski yıl yoktur.
- Kaza sayıları kusur, suç ya da yargılama sonucu göstermez; bu katman hükümlü ve adalet katmanlarıyla birleştirilmez.
- 2020 değerleri salgın dönemi hareket kısıtlamalarından etkilenmiştir.
- TÜİK veri tarayıcısındaki "motorlu kara taşıtı" sütunu alınmadı: 2015-2018 değerleri TÜİK'in ulusal tablosundaki maddi hasarlı kaza sayısıyla aynıdır, sütun etiketi o yıllarda yanlış görünmektedir.
Doğrulama
Veri TÜİK'in veri tarayıcısından betikle alındı. Her yıl ve her göstergede 81 il toplamı TÜİK'in Türkiye toplamına birebir eşittir; ölü sayısı her ilde kaza yerinde ölenler ile 30 gün içinde ölenlerin toplamına eşittir. 2025'te bülten tablosunun Türkiye satırı ve 79 ilin değerleri veri tarayıcısıyla birebir aynıdır; bültenden alınan iki il, Türkiye toplamı ile 79 il arasındaki farkı tam kapatır. 2012-2014 yaralı ve ölümlü yaralanmalı kaza değerlerinin 81 il toplamı, TÜİK'in "Yıllara göre kaza, ölü ve yaralı sayısı" ulusal tablosuyla her yıl birebir aynıdır; veritabanının 2015 il değerleri veri tarayıcısıyla 81 ilde aynıdır. Ölü kırılımında boş bırakılmış dört hücre, ölü toplamını sağlayan tek değer olan sıfırla tamamlandı.
Bu sayfa yalnız toplu istatistik içerir; karar metni ya da kişi bilgisi yer almaz. Bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş değildir. Rakamlar illeri sıralamak ya da damgalamak için değil, resmi verinin ne söyleyip ne söylemediğini göstermek için sunulmuştur.
Sıra ve yuvarlama
Bir ilin sırası, aynı yıl ve aynı gösterge için 81 il arasında 100 bin kişi başına orana göre verilir: 1 = en yüksek oran. Sıra bir konum bilgisidir; bir ilin ne kadar güvenli olduğunu ya da ne kadar suç işlendiğini göstermez.
- Eşit oranlar: tam eşit oranlı iller aynı sırayı alır ve sonraki sıra atlanır (1, 2, 2, 4 gibi); sıralama tablolarında aynı sıradaki iller plaka sırasıyla dizilir.
- Karşılaştırma yuvarlanmamış oranla yapılır. Ekranda gördüğünüz yuvarlanmış değerler çok yakın iki ilde aynı görünebilir; sıra yine de yuvarlanmamış orana göre verilmiştir.
- Oranın gösterimi: 1.000 ve üzerindeki oranlar tam sayı, daha küçükler bir ondalıkla gösterilir. Yuvarlama yarım yukarıdır (örneğin 12,25 → 12,3; 1234,5 → 1.235).
- Suç türü endeksi iki ondalıkla gösterilir; 1,00 Türkiye ortalamasıdır.
- Az kayıt: bir ilde o suç türünden 10'dan az kayıt varsa endeks gösterilmez, "az kayıt" yazılır.
- Türkiye ile fark ve yıllar arası değişim: "Türkiye oranının üzerinde ya da altında" ifadesindeki yüzde (il oranı ÷ Türkiye oranı − 1) × 100 ile, iki yıl arasındaki değişim (sonraki yılın oranı ÷ önceki yılın oranı − 1) × 100 ile hesaplanır. İkisi de en yakın tam sayıya yuvarlanır ve yön sözle yazılır ("üzerinde", "altında", "arttı", "azaldı").
- İndirilen dosyalarda oran iki ondalıklıdır; sıra ve endeks yoktur. Dosyalar için veri sayfasına bakın.
İl sayfaları nasıl okunur
Her ilin sayfası (il dizini) üç katmanı ayrı bölümlerde gösterir. Her bölümün başındaki özet cümleler tablolardaki sayılardan türetilir; yorum içermez. Her gösterge için son yılın 100 bin kişi başına oranı, sayısı, 81 il içindeki sırası ve Türkiye değeri bir kutuda yer alır; altında yıllara göre tablo ve ilin oranını Türkiye oranıyla birlikte çizen bir çizgi vardır (çizginin ekseni sıfırdan başlar). Hükümlü bölümünde son yılın suç türü tablosu bulunur; suç türü adı o suç türünün 81 il sıralamasına bağlanır. Sayfanın sonunda kendi sitenize ekleyebileceğiniz küçük bir kart (gömme kodu) vardır.
- Sayı ve oran: nüfusları farklı iki ili sayılarıyla değil, 100 bin kişi başına oranlarıyla karşılaştırın.
- Sıra: 81 il içindeki konumdur (1 = en yüksek oran); nasıl verildiği yukarıda anlatılmıştır.
- Türkiye ile karşılaştırma: il oranı Türkiye oranının üzerinde ya da altındaysa fark yüzde olarak yazılır. Hükümlü katmanında Türkiye değeri, varsa ili bilinmeyen ve yabancı ülke kayıtlarını da içerir; bu kayıtlar olmayan yıl ve suç türlerinde 81 il toplamına eşittir (ayrıntı veri sayfasında).
- Yıllara göre seyir: nüfusu az illerde küçük sayılar oranı yıldan yıla çok oynatabilir; tek bir yıla değil serinin genel seyrine bakın. 2020 değerleri salgından etkilenmiştir; her katmanın kendine özgü kesinti ve değişiklik yılları yukarıdaki sınırlarda yazılıdır.
- Suç türü endeksi (yalnız hükümlü): bir suç türünün ilin hükümlüleri içindeki payının Türkiye'deki paya oranıdır; ilin suç türü bileşimini anlatır, düzeyini değil.
- Katmanları karıştırmayın: hükümlü kaydı, dosya ve dava, kaza farklı şeyleri ölçer; il anlamı da farklıdır (suçun işlendiği il, savcılığın ya da mahkemenin bulunduğu il, kazanın olduğu il).
- Turizm ve mevsimlik nüfus: kıyı ve turizm illerinde ikamet nüfusuna oranlamak oranı yükseltir.
Veriyi indir
Bu sayfada anlatılan bütün sayılar üç katman için ayrı CSV ve JSON dosyaları olarak indirilebilir; sütun ve gösterge sözlüğü, kaynaklar, lisans ve atıf önerisi veri sayfasındadır.