“En güvenli şehirler” listeleri neyi ölçüyor?

TÜİK'in 22 Ocak 2016'da yayımladığı İllerde Yaşam Endeksi (2015) 81 ili on bir boyutta karşılaştırır. Güvenlik boyutu dört göstergeden oluşur:

• cinayet oranı (bir milyon kişide; kayıt),
• ölümlü ve yaralanmalı trafik kazası (bin kişide; kayıt),
• gece yalnız yürürken kendini güvende hissedenlerin oranı (anket),
• kamunun asayiş hizmetlerinden memnuniyet oranı (anket).

Güvenlik endeksinde ilk sırada Artvin (0,8222), son sırada Muğla (0,3210) yer aldı (AA, 22 Ocak 2016). Endeks illeri yalnız birbiriyle karşılaştırır. Anket göstergeleri TÜİK'in 2013'te ilk kez il düzeyinde yaptığı Yaşam Memnuniyeti Araştırması'ndan gelir. TÜİK sonraki baskıyı 2017'ye planlamıştı; ikinci bir baskı bulunamadı (TÜİK, endeksin açıklama belgesi, PDF).

Bu soru TÜİK'in her yıl yaptığı Yaşam Memnuniyeti Araştırması'nda yer alır. Araştırmanın örneklemi yalnız 2013'te 81 il için tahmin üretecek büyüklükteydi; 2014'ten beri yalnız Türkiye geneli için tahmin üretir (TÜİK, Yaşam Memnuniyeti Araştırması 2025, PDF, yöntem bölümü).

2013 il sonuçlarında gece yalnız yürürken kendini güvende hissedenlerin oranı en yüksek Afyonkarahisar'da (%87,2), en düşük İstanbul'da (%45,1) idi (AA, 23 Ocak 2016). 2025'te Türkiye genelinde kendini gece güvensiz ya da çok güvensiz hissedenler %20,3 (kadınlarda %28,1, erkeklerde %12,2).

TÜİK'in Türkiye Suç Mağduriyeti Araştırması 2025 de güvenlik algısını sorar; ama örneklemi Türkiye geneli ve kent-kır ayrımı için tasarlanmıştır, il sonucu vermez (bülten metni, BRT).

Haziran 2026'dan beri bazı haber sitelerinde “Vatandaş Memnuniyeti ve Güvenlik Algısı” adlı bir araştırmaya dayandırılan beş illik bir liste yer alıyor (ör. Sözcü, 8 Haziran 2026): Rize %88,4, Afyonkarahisar %87,2, Bayburt %86,0, Artvin %84,7, Çanakkale %84,1. Bu araştırmayı hangi kurumun, ne zaman ve kaç kişiyle yaptığı bulunamadı. Bazı yayınlar listeyi TÜİK'e bağladı (ör. TGRT Haber, 11 Haziran 2026); TÜİK'in 2014'ten sonra il düzeyinde sonuç veren bir güvenlik algısı araştırması bulunamadı.

Listedeki sayılar, TÜİK İllerde Yaşam Endeksi'ndeki gece yalnız yürürken güvende hissetme değerleriyle (2013 anketi) karşılaştırıldığında:

Afyonkarahisar ve Bayburt değerleri iki tabloda aynıdır. Rize ve Artvin değerleri haberdeki listede TÜİK tablosundakinden ikisinde de 3,1 puan yüksektir. TÜİK'in ilk beşindeki Isparta haberdeki listede yok; listedeki Çanakkale'nin TÜİK değeri bu çalışmada bulunamadı. Bu karşılaştırma listenin kaynağını belirlemeye yetmez.

Numbeo, bir şehrin suç ve güvenlik endeksini sitenin ziyaretçilerinin doldurduğu anketten hesaplar ve son beş yılın yanıtlarını birlikte kullanır; güvenlik endeksi suç endeksinin tersidir. Numbeo kendi yöntem sayfasında bu değerlerin kullanıcıların algısına dayandığını ve resmî istatistikten farklı olabileceğini belirtir (Numbeo, endekslerin açıklaması, İngilizce). 2026 şehir listesinde Türkiye'den altı şehir var:

Numbeo'nun Türkiye suç sayfasında katılımcı sayısı 3.255 (son güncelleme 7 Ekim 2026). Az katılımcılı şehirlerde değer birkaç kişinin yanıtına dayanabilir: Doğruluk Payı (25 Şubat 2025), Numbeo verisine dayanan bir haritada gece en güvenli gösterilen Kırklareli'nin değerinin yalnız 6 kişinin katılımıyla toplandığını yazdı.

“Suç oranı en yüksek ve en düşük iller” diye dolaşan listenin en düşük değeri, Adıyaman için verilen 156'dır. Liste 2023'ten beri dolaşıyor ve 2026'da “en güvenli” başlıklı haberlerde de yer aldı (ör. Sabah, 10 Haziran 2026). Bu sayı suç sayısını değil, cezaevine giren hükümlü kaydını ölçer ve şöyle yeniden hesaplanabilir: TÜİK'in 2020 tablosunda hükümlünün ikamet ili Adıyaman olan 996 giriş kaydı, Adıyaman'ın 2022 nüfusuna (635.169) bölünüp 100 bin ile çarpılınca 156,81 çıkar; küsurat atılınca 156. Kayıt 2020 yılına, nüfus iki yıl sonrasına aittir. TÜİK 11 Eylül 2024'te bu listedeki verilerin kendisine ait olmadığını açıkladı. Bütün iller için hesap ve kaynaklar: “TÜİK suç oranı” listesi: sayılar nereden geliyor?

Atlasın kullandığı tabloda hükümlü, suçun işlendiği ile yazılır: Adıyaman'da 2020'de 100 bin kişiye 145,5 giriş kaydı düşer; bu, 81 il içinde 81. sıradır. Bu da bir güvenlik ölçüsü değildir. İki tablonun 81 ilde karşılaştırması: işlendiği il mi, ikamet ili mi?

Atlas 81 il için üç resmî kaydı 100 bin kişi başına verir: cezaevine giren hükümlü kaydı (TÜİK), savcılık ve mahkemelere gelen dosya ve dava (Adalet Bakanlığı) ve trafik kazası (TÜİK). Bunlar algı değil kayıttır, ama bir ilin ne kadar güvenli olduğunu tek başına söylemez: kayıt, bildirilmeyen ya da kovuşturulmayan olayları içermez; sayı kaydın hangi ile ve hangi yıla yazıldığına da bağlıdır. Atlas bu yüzden illeri “güvenli” ya da başka bir sıfatla nitelemez; yalnız aynı göstergede illeri sıralar (81 il sıralamaları, yöntem ve sınırlar).

“En güvenli il” sorusu deprem riski için de sorulur; deprem tehlikesinin kaynağı AFAD'ın Türkiye Deprem Tehlike Haritası, bu sayfa ise deprem riskini ele almaz.

Bütün dış sayılar 9 Ekim 2026 tarihinde kaynak sayfada ya da PDF metninde görüldü.

• TÜİK, İllerde Yaşam Endeksi 2015: açıklama belgesi (PDF) · AA, 22 Ocak 2016 · AA, 23 Ocak 2016 (gece yalnız yürüme, il değerleri).
• TÜİK, Yaşam Memnuniyeti Araştırması 2025 (PDF; yöntem ve gece yalnız yürüme tablosu) · Türkiye Suç Mağduriyeti Araştırması 2025: bülten metni (BRT).
• Haberdeki liste: Sözcü, 8 Haziran 2026 · TGRT Haber, 11 Haziran 2026.
• Numbeo: endekslerin açıklaması · Crime Index by City 2026 · Türkiye (İngilizce) · Doğruluk Payı, 25 Şubat 2025.
• “Adıyaman” hesabı: TÜİK, Ceza İnfaz Kurumu İstatistikleri 2020 (bülten, sayı 37202), “İBBS 3. Düzeyde, Daimi İkametgah ve Suç Türüne Göre Ceza İnfaz Kurumuna Giren Hükümlüler”; nüfus TÜİK Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi, 2022. Ayrıntı: “TÜİK suç oranı” listesi.
• Deprem tehlikesi: AFAD, Türkiye Deprem Tehlike Haritası.